Słownik - Kotły

Adsorpcyjna pompa ciepła

Adsorpcyjna pompa ciepła to urządzenie grzewcze wykorzystujące właściwości materiałów takich jak zeolit. Zeolit absorbuje parę wodną, a następnie oddaje ciepło o temperaturze około 300°C. Wygenerowane ciepło można wykorzystać do ogrzewania domu, zwiększając efektywność energetyczną budynku.

Bufor

Bufor umożliwia integrację różnych źródeł ciepła w jednym systemie grzewczym. Pozwala połączyć np. pompę ciepła z kotłem gazowym lub kotłem na paliwa stałe. Zbiornik buforowy może także łączyć otwartą instalację grzewczą z zamkniętą, poprawiając stabilność i efektywność ogrzewania.

Bilans energetyczny budynku

Bilans energetyczny budynku to zestawienie zysków i strat ciepła. Pozwala projektować domy energooszczędne i pasywne, a także optymalizować zużycie energii na ogrzewanie i przygotowanie c.w.u.

Ciąg kominowy

Ciąg kominowy to różnica gęstości ciepłego i zimnego powietrza, która powoduje ruch spalin w przewodzie kominowym. Jego siła zależy od wysokości i przekroju komina, a także od warunków atmosferycznych. Ciąg kominowy jest najsłabszy latem i najsilniejszy zimą.

Centralne ogrzewanie (CO, c.o.)

Centralne ogrzewanie umożliwia ogrzewanie wielu pomieszczeń z jednego źródła ciepła, zwykle kotła, umieszczonego w kotłowni lub innym pomieszczeniu gospodarczym.

Charakterystyka energetyczna budynku

Dokument zawierający obliczenia zapotrzebowania na energię potrzebną do ogrzewania, wentylacji, c.w.u., klimatyzacji i oświetlenia. Jest obowiązkowa dla właścicieli domów i pozwala dokładnie oszacować koszty eksploatacji.

Ciepła woda użytkowa (CWU, c.w.u.)

Ciepła woda użytkowa powstaje w wyniku podgrzania zimnej wody wodociągowej za pomocą pompy ciepła, kotła gazowego, olejowego lub na paliwa stałe. Ciepło jest przekazywane do instalacji grzewczej, umożliwiając podgrzewanie wody w domu.

Cyrkulacja wody użytkowej

Cyrkulacją wody użytkowej nazywa się dodatkową rurkę, którą należy poprowadzić od zbiornika do najdalej położonych punktów, z których pobierana jest ciepła woda użytkowa. Rurak musi być wyposażona w dodatkową pompę, tzw. pompę cyrkulacyjna. Urządzenie to załącza się co jakiś czas, dzięki czemu możliwy jest przepływ wody. Rozwiązanie to sprawia, że chłodna woda znajdująca się w rurach ponownie trafia do zbiornika, a na jej miejsce dopływa ciepła woda o odpowiedniej temperaturze. Rozwiązanie to sprawia, że po odkręceniu kranu od razu płynie ciepła woda. Warto mieć na uwadze, że cyrkulacja powoduje straty energii, a co za tym idzie — także wyższe koszty ogrzewania wody, jednak poprawia komfort jej użytkowania. Aby znacznie ograniczyć dodatkowe koszty, należy tak ustawić pompę cyrkulacyjną, aby pracowała w czasie, kiedy użytkownicy korzystają z c.w.u.

Czujnik ciśnienia

Czujnik ciśnienia jest urządzeniem, które przetwarza fizyczną wielkość "ciśnienia" na typowy sygnał przemysłowy. Inaczej nazywa się go przekaźnikiem lub przetwornikiem ciśnienia.

Czujnik temperatury

Czujnik temperatury jest podstawowym elementem wyposażenia w każdym sterowniku. Ten element dokonuje pomiaru i przekazuje uzyskaną informację na temat poziomu temperatury w instalacji lub kotle. Przekazana informacja jest wykorzystywana przez sterownik, który odpowiednio zarządza urządzeniem, np. włącza je lub wyłącza. Od tego, jaka jest sprawność czujnika temperatury zależy w dużej mierze efektywność systemu grzewczego.

Dwufunkcyjny kocioł grzewczy

Dwufunkcyjny kocioł grzewczy to urządzenie, które jednocześnie ogrzewa instalację centralnego ogrzewania oraz przygotowuje ciepłą wodę użytkową. Dzięki wbudowanemu wymiennikowi ciepła nie wymaga dodatkowego zasobnika c.w.u.

Energia elektryczna

Moc elektryczna to nic innego, jak szybkość w danej jednostce czasu, z jaką energia elektryczna przekazywana jest po obwodzie elektrycznym. Mówiąc prościej — jest to ilość energii, która zużywana jest lub generowana przez określony element w danej chwili.

Energia użyteczna (użytkowa), EU [kWh/m2 rok]

Jest to energią, którą trzeba dostarczyć do ogrzewanych pomieszczeń, które znajdują się w domu. Tylko wtedy użytkownik odczuje w nich wymaganą temperaturę.

Energia końcowa, EK [kWh/m2 rok]

Jest to energia, za którą użytkownik musi zapłacić, np. po określeniu zużycia gazu ziemnego lub prądu, w ciągu roku. Inaczej mówiąc — jest to energia, którą dostarcza się do budynku w postaci energii paliwa czy energii elektrycznej, która potrzebna jest, aby w budynku panowała odpowiednia temperatura. Energię tę wykorzystuje się nie tylko do ogrzewania pomieszczeń, ale również do ogrzewania powietrza wentylacyjnego, wody użytkowej. Chcąc obliczyć wspomniany poziom energii należy uwzględnić wszystkie straty, które powstają podczas wytwarzania i przesyłania ciepła wewnątrz domu lub innego budynku.

Energia pierwotna (nieodnawialna energia pierwotna), EP [kWh/m2 rok]

Energia pierwotna nieodnawialna uwzględnia zapotrzebowanie budynku na energię końcową, a także dodatkowe nakłady energii, które potrzebne są do wyprodukowania paliwa, jego transportu, a także magazynowania. Energia pierwotna nieodnawialna uzależniona jest od konstrukcji budynku, sposobu, w jaki jest ogrzewany, a także rodzaju paliwa, które wykorzystywane jest do ogrzania obiektu. Zapotrzebowanie na energię pierwotną można odnaleźć np. w świadectwie charakterystyki energetycznej budynku.

Funkcja odzyskiwania ciepła ze spalin

Jest to funkcja, przez którą należy rozmieć wszelkie działania i technologie, które mają na celu odzyskanie ciepła i powtórne wykorzystanie go do ogrzewania domu. Najczęściej funkcję odzyskiwania ciepła ze spalin można odnaleźć w rekuperacji. Aby mówić o funkcji odzyskiwania ciepła ze spalin, należy w instalacji kominowej należy zainstalować dodatkowy wymiennik ciepła, który będzie odbierał ciepło znajdujące się w spalinach i przekazywał go do ogrzewania wody.

Gaz płynny (LPG)

Jest to rodzaj gazu, który użytkownicy domów jednorodzinnych mogą wykorzystać do ogrzania budynków, wykorzystując w tym celu dopasowane piece gazowe. Na uwagę zasługuje jednak fakt, że producenci urządzeń zalecają do zasilania kotłów gaz zwany propanem. Użytkownicy, którzy zdecydują się na LPG będą zmuszeni wydzierżawić lub kupić specjalny zbiornik, w którym będą gromadzić gaz płynny.

Hermetyczna komora spalania

Hermetyczna komora spalania to rozwiązanie stosowane w nowoczesnych kotłach gazowych, w którym proces spalania odbywa się w szczelnie zamkniętej przestrzeni. Powietrze do spalania pobierane jest z zewnątrz budynku, co zwiększa bezpieczeństwo użytkowania.

Instalacja spalinowa

Instalacja spalinowa to zespół elementów odpowiedzialnych za bezpieczne odprowadzanie spalin powstających w procesie spalania paliwa w kotle. Jej prawidłowe wykonanie wpływa na sprawność kotła oraz bezpieczeństwo użytkowników.

Jednofunkcyjny kocioł grzewczy

Jednofunkcyjny kocioł grzewczy to urządzenie przeznaczone wyłącznie do ogrzewania instalacji centralnego ogrzewania. Przygotowanie ciepłej wody użytkowej możliwe jest jedynie po podłączeniu dodatkowego zasobnika c.w.u.

Klasa energetyczna kotła co (kotła centralnego ogrzewania)

Jest to parametr, który pozwala porównać różne rodzaje kotłów dostępnych na rynku. Kotły gazowe znakowane są podobnie, jak lodówki, telewizory czy odkurzacze. Im klasa energetyczna kotła CO (kotła centralnego ogrzewania) oznaczona jest literą alfabetu bliższą początkowi, tym kocioł jest bardziej energooszczędny. Co więcej, warto również zwrócić uwagę na plusy znajdujące się przy literce. Im jest ich więcej, tym lepiej.

Kocioł elektryczny

Jest to urządzenie jednofunkcyjne, dzięki któremu można ogrzać budynek, a także ciepłą wodę użytkową, jeśli kocioł współpracuje ze specjalnym zasobnikiem. W użyciu dostępne są niewielkie i lekkie urządzenia wiszące oraz kotły stojące, które mają znacznie większą moc i zazwyczaj wbudowany zasobnik na c.w.u. (ciepłej wody użytkowej) Kocioł elektryczny ma bardzo prostą budowę. Za wytworzenie ciepła najczęściej odpowiada grzałka, czyli inaczej mówiąc metalowy drut oporowy, który ma specjalną osłonę. Ta najczęściej wykonana jest ze stali miedzi lub mosiądzu. Wspomniana osłona jest ważnym elementem wyposażenia, ponieważ zabezpiecza grzałkę przed bezpośrednim kontaktem z wodą. Kotły elektryczne wyposażone są w jedną lub kilka grzałek. To od ich ilości uzależniona jest moc kotła.

Kocioł gazowy

Urządzenie, które wykorzystuje się do ogrzewania wody, która zasila centralne ogrzewanie, jak również dostarczenia użytkownikom ciepłej wody użytkowej (CWU, c.w.u.).

Kocioł gazowy wiszący

Jest to kocioł, który pracuje prawidłowo wisząc. Patrząc na definicję należy mieć na uwadze, że jest to niewielkie urządzenie, które z powodzeniem można wykorzystać w łazienkach i kuchniach. Warto podkreślić, że kotły gazowe wiszące mają niebanalny design, dzięki czemu można je wyeksponować w dowolnym miejscu, nie martwiąc się, że utraci ono na swojej elegancji i estetyce.

Kocioł gazowy stojący

Jest to duża konstrukcja, pozwalająca ogrzać budynek i wytworzyć ciepłą wodę użytkową c.w.u., CWU). Od kotłów wiszących, kotły stojące różnią się tym, że potrzeba dla nich wygospodarować osobne, wentylowane pomieszczenie. Z racji większej mocy i gabarytów najczęściej instaluje się je w pomieszczeniach gospodarczych domów jednorodzinnych.

Kocioł jednofunkcyjny

Kocioł jednofunkcyjny posiada zasobnik wody, w którym znajduje się ciepła woda zasilająca grzejniki. Oznacza to, że wykorzystuje się go do ogrzewania pomieszczeń znajdujących się w budynku. Kocioł jednofunkcyjny nie jest w stanie wytworzyć ciepłej wody użytkowej (c.w.u.), chyba że użytkownik dokupi do niego dodatkowy zasobnik.

Kocioł dwufunkcyjny

Jest to urządzenie, które ogrzewa nie tylko wodę potrzebną do prawidłowego działania centralnego ogrzewania, ale również ciepłą wodę użytkową. Wszystko za sprawą znajdującego się w kotle płytowego wymiennika, który pełni dwie funkcje: ogrzewa wodę do c.o. (centralnego ogrzewania) oraz c.w.u (ciepłą wodę użytkową). Ciepła woda użytkowa (CWU, c.w.u.) przygotowywana jest w kotle w sposób przepływowy, co oznacza, że zimna woda wodociągowa w momencie odkręceni kranu przepływa przez wymiennik, w którym jest ogrzewana do określonej temperatury, a następnie płynie do kranu.

Kocioł z otwartą komorą spalania

Inaczej nazywany kotłem atmosferycznym. Jest to urządzenie, które do prawidłowej pracy potrzebuje powietrza z pomieszczenia, w którym jest zainstalowany. W związku z niebezpieczeństwem pojawienia się tlenku węgla i zarazem możliwości zatrucia się nim przez użytkowników należy mieć absolutną pewność, że do miejsca, gdzie zostanie zamontowany taki kocioł, stale dopływa świeże powietrze, a ciąg kominowy jest prawidłowy.

Kocioł gazowy z zamkniętą komorą spalania

Jest to kocioł gazowy, który do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje specjalnej rury, którą do kotła doprowadzane jest powietrze, a także usuwane są produkty spalania. Wspomniany element instaluje się w przewodzie kominowym. Można ją także wyprowadzić na zewnątrz przez dach lub ścianę. Tego rodzaju kotły są bezpieczne dla użytkowników, ponieważ zagrożenie zatruciem się tlenkiem węgla jest niewielkie.

Kocioł kondensacyjny

Jest to rodzaj kotła, w którym energia, która w tradycyjnych kotłach ulatnia się wraz z parą wodną, w kotle kondensacyjnym jest odzyskiwana. Dzieje się tak za sprawą wymiennika ciepła, którego zadaniem jest właśnie odzysk ciepła pochodzącego ze spalin. Zasada działania kotła kondensacyjnego jest prosta — woda, która znajduje się w centralnym ogrzewaniu wraca do wymiennika ciepła. Urządzenie pobiera ciepło powstałe ze spalin. Spaliny są schładzane do temperatury, w której woda skrapla się w wymienniku. Następnie tworzy się para wodna — kondensat, który trafia do kanalizacji.

Kontrolowane spalanie

Jest to funkcja niektórych kotłów gazowych, które mogą kontrolować jakość spalanego paliwa. Dzięki temu możliwe jest zapewnienie optymalnej pracy kotła, zawsze z maksymalną sprawnością. Oznacza to, że kocioł gazowy będzie maksymalnie wykorzystywał energię, która skumulowana jest w paliwie, co sprawi, że użytkownik będzie otrzymywał niższe rachunki za gaz.

Koncentryczny system powietrzno-spalinowy

Koncentryczny system powietrzno-spalinowy pozwala na odprowadzanie spalin i doprowadzenie powietrza do kotłów z zamkniętą komorą spalania. Jest to standard, o którym mówi się przede wszystkim przy gazowych kotłach kondensacyjnych. Wspomniany system stosuje się również w budynkach jednorodzinnych, w których wykorzystuje się jeden przewód powietrzno-spalinowy oraz w budynkach wielokondygnacyjnych, gdzie kilka urządzeń gazowych podłącza się zazwyczaj do zbiorczego komina. Koncentryczny system powietrzno-spalinowy pozwala na odprowadzenie spalin w sposób tradycyjny (czyli przez komin) albo przez ścianę. W drugim wypadku należy założyć, że jest to wolnostojący budynek jednorodzinny, rekreacji indywidualnej albo zagrodowy. W takim wypadku nominalna moc cieplna kotła nie może być większa niż 21 kW.

Komin

Jest to konstrukcja pozwalająca przenosić spaliny, jeśli mowa o kominie spalinowym lub przenosząca zużyte powietrze, jeżeli mowa o kominie wentylacyjnym. Może być to konstrukcja, która jest integralną częścią budynku lub osobną konstrukcją, która stoi obok niego lub jest do niego przyłączona.

Komfort c.w.u (komfort ciepłej wody użytkowej)

Jest to ilość ciepłej wody użytkowej, którą będzie dysponował użytkownik. Komfort w dużej mierze zależy od sposobu jej ogrzewania.

Moc kotła

Moc kotła jest parametrem, który określa się w jednostkach mocy [kW], czyli kilowatach. Jest to maksymalna moc, jaką piec może osiągnąć wykorzystując paliwo rekomendowane przez producenta.

Naczynie wzbiorcze

Naczynie wzbiorcze to element instalacji grzewczej odpowiedzialny za kompensowanie wzrostu objętości wody podczas jej podgrzewania. Chroni instalację oraz kocioł przed nadmiernym wzrostem ciśnienia.

Obieg grzewczy

Obiegiem grzewczym nazywa się układ połączeń hydraulicznych, do którego należy odebranie ciepła pochodzącego ze źródła i przekazanie go do poszczególnych pomieszczeń. W tym celu wykorzystywane jest ogrzewanie płaszczyznowe (najczęściej podłogowe) oraz grzejniki.

Ogrzewanie elektryczne

Ogrzewanie elektryczne polega na przemianie energii elektrycznej w ciepło w określonym elemencie oporowym, którym może być pręt, drut albo metalowa taśma.

Ogrzewanie gazowe

Ogrzewanie gazowe, które wymaga stworzenia instalacji gazowe, zapewnia w domu nie tylko ciepłe powietrze, ale również podgrzanie ciepłej wody użytkowej. Gaz rozprowadza się po budynku używając w tym celu rur, które umieszcza się w ścianach budynku, a także pod podłogą (jeżeli użytkownik wybierze gazowe ogrzewanie podłogowe). Ostatnim elementem instalacji są grzejniki, które oddają ciepło do pomieszczenia.

Ogrzewanie niskotemperaturowe

Jest to system ogrzewania, który charakteryzuje się obniżoną temperaturą czynnika grzewczego, jaki wykorzystywany jest w systemach centralnego ogrzewania. Zaletą ogrzewania niskotemperaturowego jest cyrkulacja powietrza, która pozwala odczuć komfort cieplny w pomieszczeniach.

Ogrzewanie płaszczyznowe

System ogrzewania niskotemperaturowego, który wytworzone w wymienniku ciepło przekazuje do pomieszczeń przez otaczające je przegrody. Niższa temperatura czynnika grzewczego w tego rodzaju ogrzewaniu nadrabiana jest przez większą powierzchnię grzewczą.

Ogrzewanie c.w.u. (ogrzewanie ciepłej wody użytkowej)

Jest to system, który pozwala ogrzać ciepłą wodę użytkową. Można w tym celu wykorzystać zarówno kotły gazowe, olejowe, jak i elektryczne. Decydując się na jedno z rozwiązań, warto zwrócić uwagę na to:

• jakiego komfortu ciepłej wody oczekują użytkownicy — chodzi o jej ilość;
• czy w budynku ma być jeden, czy kilka punktów poboru c.w.u., które mogą być jednocześnie używane;
• w jakiej odległości będą poszczególne punkty poboru wody od kotła albo zbiornika — cyrkulacja wody użytkowej;
• ile miejsca użytkownik ma do dyspozycji;
• czy w budynku jest dostęp do wody twardej, czy miękkiej;
• czy urządzenie podgrzewające wodę będzie współpracowało z innymi źródłami ciepła, np. kolektorami słonecznymi.

Płytowy wymiennik ciepła

Jest to urządzenie bezprzeponowe, dzięki któremu można zmniejszyć koszty związane z ogrzewaniem i chłodzeniem budynku. Płytowy wymiennik ciepła zbudowany jest z cienkich płyt, które połączone są ze sobą. Działanie urządzenia polega na wymianie ciepła pomiędzy nośnikami w formie gazowej lub płynnej. Obrót ciepłem odbywa się zazwyczaj pomiędzy dwoma rodzajami przekaźników.

Pompa cyrkulacyjna

Jest to urządzenie, które służy do tłoczenia wody o podwyższonej temperaturze w instalacjach, których zadaniem jest przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Dzięki pompom cyrkulacyjnym możliwe jest utrzymanie stałego ciśnienia, a także temperatury cieczy, w każdym punkcie, który znajduje się w układzie. Tego rodzaju rozwiązanie sprawdza się zarówno w domach jedno- lub wielorodzinnych, jak i w obiektach przemysłowych i użyteczności publicznej, czyli wszędzie tam, gdzie stały dostęp do ciepłej wody użytecznej jest potrzebny przez cały czas.

Regulacja pogodowa

Regulacja pogodowa polega na sterowaniu temperaturą wody, która zasila ogrzewanie domu. Należy ona do najbardziej efektywnych sposobów regulacji dla kotłów kondensacyjnych, a także pomp ciepła. Sprawność regulacji pogodowej będzie tym większa, im niższa będzie temperatura wody grzewczej. Im wyższa efektywność regulacji pogodowej, tym mniejsze będą koszty ogrzewania budynku.

Spaliny

Jest to mieszanina gazów, które powstają w procesie spalania określonego paliwa, np. gazu ziemnego, oleju, biopaliw czy paliw stałych.

Sprawność kotła

Sprawność kotła to nic innego, jak stosunek energii, którą wprowadza się do urządzenia grzewczego w postaci paliwa, np. gazu, do energii cieplnej, którą otrzymuje się w procesie spalania wspomnianego paliwa. Im wartość parametru jest większa, tym mniejsze rachunki za ogrzewanie otrzymuje właściciel budynku. Co więcej, większa sprawność kotła przekłada się również na mniejszą emisję zanieczyszczeń do atmosfery.

System odprowadzania spalin

Wyróżnia się dwa rodzaje systemów odprowadzania spalin — nadciśnieniowe i podciśnieniowe. Zadaniem obu jest usunięcie gazów spalinowych do atmosfery, które powstały w procesie spalania w urządzeniu grzewczym.

Temperatura wrzenia

Jest to temperatura, przy której ciśnienie otoczenia jest równe ciśnieniu, które powstaje w parze wodnej, co skutkuje, że parowanie następuje w całej objętości cieczy.

Układ otwarty instalacji grzewczej

Układ otwarty instalacji grzewczej to system, w którym instalacja centralnego ogrzewania ma bezpośredni kontakt z powietrzem atmosferycznym poprzez otwarte naczynie wzbiorcze. Rozwiązanie to stosowane jest głównie w instalacjach z kotłami na paliwa stałe.

Układ zamknięty instalacji grzewczej

Układ zamknięty instalacji grzewczej to instalacja, w której czynnik grzewczy krąży w szczelnym obiegu pod stałym ciśnieniem. Taki układ zwiększa bezpieczeństwo i efektywność pracy nowoczesnych kotłów gazowych oraz elektrycznych.

Wymiennik ciepła (nagrzewnicy)

Jest to urządzenie, które umożliwia wymianę ciepła pomiędzy płynami o różnych temperaturach. Zasada działania jest prosta i polega na wymianie ciepła dzięki zjawisku konwekcji i przewodzenia. Gorący płyn przekazuje swoją energię do ścianki lub powierzchni rurek, a następnie ciepło przewodzone przez te elementy dociera do zimnego płynu, który je pobiera.

Wymiennik spaliny-woda

Jest to wymiennik ciepła, w którym wytworzone w procesie spalania spaliny przekazują swoje ciepło wodzie grzewczej odpowiedzialnej za zasilanie domowego ogrzewania.

Zapotrzebowanie na moc grzewczą kotła

Zapotrzebowanie na moc grzewczą kotła wyrażane jest przez strumień ciepła, który kocioł grzewczy musi dostarczyć do pomieszczenia. Wartość wylicza się za pomocą określonego wzoru. Jest to suma strumienia ciepła, które przenika przez przegrody wnętrza w warunkach obliczeniowych oraz strumienia ciepła, które równoważy straty ciepła potrzebne do wentylacji pomieszczeń. Wszystkie wzory, które potrzebne są do obliczenia zapotrzebowania na moc grzewczą kotła można znaleźć w normie PN-B-03406:1994.

Zasobnik wody

Jest to zbiornik, w którym przechowuje się ciepłą wodę użytkową oraz tę potrzebną do ogrzania pomieszczeń.

Zawór trójdrogowy

Inaczej zwany zaworem trójdrożnym. To element, który wykorzystuje się w wielu instalacjach centralnego ogrzewania. Głównym zadaniem tego elementu jest "przekierowanie" ogrzanej wody do rozmaitych odbiorników, dzięki czemu możliwe jest korzystanie z więcej niż jednego źródła ciepła albo ochrona kotła przed korozją.

Zbiornik wody

Zbiornik wody grzewczej to element instalacji c.o. (instalacji centralnego ogrzewania), który może pełnić w niej różne funkcje. Wszystko zależy od jego pojemności oraz sposobu, w jaki został włączony w obieg. Odpowiednio dobrany zbiornik wody znacznie poprawia sprawność układu — zarówno spalanie w kotle, jak i dystrybucję ciepła. Co więcej, instalacje wyposażone w zbiorniki wody grzewczej powodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń.